ورزش فردای دگرگونی/بررسی ورزش در کشورهایی که دچار تحولات سیاسی، اقتصادی شدند به بهانه تغییرات سیاسی ونزوئلا

ونزوئلا کشوری است که نام‌اش با منابع انرژی جهان گره خورده است. این کشور حدود ۱۷ درصد ذخایر اثبات‌شده نفت خام جهان را در اختیار دارد و کمربند اورینوکو در جنوب آن، بزرگ‌ترین مجموعه نفت سنگین روی کره‌زمین محسوب می‌شود. از چندروز پیش نیز به تحولات سیاسی‌ عجیب‌اش او را می‌شناسند. برای کسانی که چندان پیگیر ورزش نیستند، شاید این تصور پیش بیاید که کشوری که روی کاغذ ثروتمند است، در ورزش نیز یکی از سرآمدان دنیاست، اما چنین نبود.

درواقع ورزش از «نفت» سهمی نداشت و رشته‌های ورزشی این کشور آنطور که باید، نتوانستند موفق ظاهر شوند. از المپیک 2020 به‌مرور در تیم پناهندگان مسابقات المپیک، نام ورزشکاران ونزوئلایی در کنار ورزشکاران سوریه‌ای و برخی کشورهای آفریقایی دیده می‌شد. مشخص بود که ورزشکاران از شرایط و امکاناتی که برای موفقیت نیاز است، راضی نیستند. در این گزارش در کنار تحولات احتمالی ورزش در ونزوئلا بعد از سرنگونی مادورو، برخی تحولات در ورزش در کشورهایی که طی دو دهه اخیر دچار تحولات سیاسی شدند را نیز بررسی کردیم.

نفتی که در ورزش سهمی نداشت

ونزوئلایی‌ها باوجود در اختیار داشتن منابع عظیم نفتی، آنطور که باید، نتوانسته‌اند در ورزش سرمایه‌گذاری و به‌تبع‌آن افتخار کسب کنند. درواقع ورزش این کشور، بیشتر بومی جلو رفته تااینکه در عرصه‌های بین‌المللی بتواند عرض‌اندام کند. ورزش ونزوئلا در تاریخ المپیک، فقط 19 مدال کسب کرده که تنها سه‌مدال طلا، سهم ورزشکارانش بوده که آمار تقریباً ضعیفی محسوب می‌شود.

گفتنی است، بعد از روی کار آمدن هوگو چاوز که با شعار مبارزه با فساد توانست اقبال عمومی اکثریت مردم کشورش را به‌دست بگیرد، نگاه جدیدی به ورزش به‌جهت یک سرمایه اجتماعی مدرن شد و به‌همین‌دلیل سهمیه ورزشکاران برای مسابقات المپیک افزایش یافت. در المپیک 2008، مجموعاً 108 ورزشکار از این کشور به مسابقات المپیک اعزام شدند تا همین حضورهای پیاپی ورزشکاران در رقابت‌های بین‌المللی، درنهایت زمینه برای کسب مدال طلای «روبن لیماردو» در شمشیربازی در المپیک 2012 و  مدال طلای «یولیمار رخاس» در پرش سه‌گام 2020 فراهم شود، همچنین در کنارش، رکورد جهانی را نیز به‌نام خود ثبت کرد.

اگرچه ونزوئلا از نظر تعداد مدال نتوانسته خودش را با کشورهای مدرن قیاس کند، اما پیشرفت قابل ملاحظه‌ای نسبت به دهه 2000 داشته‌‌اند. براساس آنچه رسانه‌های ونزوئلایی گزارش کردند، بودجه این کشور طی 15 سال اخیر بیش از سه‌برابر شده و این مسئله نشان می‌دهد که نگاه دولتی‌ها به ورزش بیشتر شده، اما فقط مشکلات معیشتی باعث شد تا بسیاری از ورزشکاران این کشور به سایر کشورها مهاجرت یا درخواست پناهندگی دهند به‌همین‌دلیل باوجود افزایش بودجه دولتی طی دو دهه اخیر، آنها نتوانستند در مسابقات و عرصه‌های بین‌المللی، رقابت قابل‌توجهی حتی با تیم‌های درجه دو در هر رشته ورزشی داشته باشند. فوتبال در ونزوئلا همانند سایر کشورهای آمریکای شمالی، از اهمیت بسیار بالایی بین مردم برخوردار است اما یک اتفاق و بهتر است بگوییم، تراژدی تلخ برای فوتبال این کشور طی چندماه پیش رخ داد. 

فوتبال ورای سیاست

روشن است که ونزوئلا از مشکلات شدید اقتصادی رنج می‌برد و برای مردمی که این وضعیت را تجربه می‌کنند، یکی از معدود گریزگاه‌ها برای تقویت روحیه‌ آسیب‌دیده‌شان، ورزش فوتبال بود. آنها امیدوار بودند که با صعود به جام جهانی، شاید بتوانند از فشارهای ناشی از بحران معیشتی ـ ولو کوتاه‌مدت ـ بیرون بیایند. جوانان ونزوئلایی نیز نگرانی‌هایشان را در ورزشگاه‌ها، با تشویق بازیکنان مورد علاقه‌شان فراموش می‌کردند، اما اوضاع آنطور که می‌خواستند، شاید پیش نرفت.

تیم فوتبال ونزوئلا این‌بار تا گام پایانی بسیار خوب و منطقی قدم برداشته بود اما در ایستگاه آخر لغزید و تمام رویای جوانان این کشور خراب شد. اولین شکست ونزوئلا در «ماتورین» در مرحله انتخابی رقابت‌های جام جهانی ۲۰۲۶، در بدترین زمان ممکن رقم خورد. پس از آنکه وینوتینتو، دو بار نزدیک بود صعود به جام جهانی را جشن بگیرد، واقعیت این‌بار سخت‌تر از همیشه بر تیمی فرود آمد که پس از ۷۰۰ روز مبارزه بی‌وقفه، یکی از سنگین‌ترین مجازات‌های ممکن را دریافت کرد.

ونزوئلا بدون هیچ تردیدی، با وجود این‌که می‌دانست حتی با یک تساوی هم شانس خوبی برای رسیدن به پلی‌آف دارد، با تمام توان و با هدف گلزنی وارد میدان شد. همین ذهنیت، همراه با درخشش تلاسکو سگویا، کافی بود تا این بازیکن اینترمیامی تیم‌اش را در دقیقه سوم پیش بیاندازد. او پس از دریافت توپ در محوطه جریمه، با شوتی قدرتمند توپ را به طاق دروازه حریف کوبید. اما به‌یک‌باره ورق برگشت و این تیم با دریافت گل‌های پیاپی، مقابل کلمبیا شکست خورد تا رنگ جام‌جهانی را نبیند.

جام‌جهانی که می‌توانست با حضور این تیم در خاک آمریکا لحظات عجیبی را رقم بزند. ونزوئلا پس از ۱۸ دور و مبارزه‌ای بدون وقفه به پلی‌آف نرسید، درحالی‌که بولیوی رسید. حالا تقریباً پنج سال زمان و کار فراوان در پیش است تا دوباره بتوانند رویای جام جهانی‌ را که ونزوئلایی‌ها تا نوک انگشتان‌شان لمس کرده بودند، زنده کنند. با تحولات اخیر ونزوئلا و تغییراتی که شکل گرفته، نکته قابل‌توجه این است که دولت انتقالی در ونزوئلا صرفاً روی برطرف‌کردن مشکلات معیشتی تمرکز کرده و روی صحبت‌اش با ورزشکاران و امکاناتی که قرار است در اختیار آنها قرار بگیرد، نبود. اما آنچه مشخص است، تحولی‌که مدنظر ورزشکاران این کشور است، نیازمند زمانی است که بعد از ثبات داخلی ایجاد خواهد شد و شکل خواهد گرفت.

مصر و پیشرفت سینوسی

نمونه دیگر، مصر است. تا قبل از انقلاب سال ۲۰۱۳ در این کشور، مسئولان بیشتر روی رشته‌های سنتی مثل وزنه‌برداری، کشتی و بوکس تمرکز داشتند. بعد از سرنگونی حسنی مبارک، رویکرد دولتمردان جدید به‌مرور تغییر و نگاه‌شان به سایر ورزش‌ها به‌خصوص حضور زنان بیشتر شد. برای مثال در رشته «پنتاتلون مدرن» که یک رشته پنج‌گانه از شمشیربازی محسوب می‌‌شود، کشور مصر در مسابقات المپیک 2024 برای اولین‌بار به مدال طلا دست یافت تا نشان دهد، سرمایه‌گذاری روی این رشته ورزشی بعد از انقلاب، سرانجام جواب مثبت داده است.

کسب اولین مدال طلا در رشته پنتاتلون نشانه‌ای روشن از پیشرفت در کشور مصر در رشته‌های ورزشی و چندگانه است. احمد الجندی در رقابت‌های پنج‌گانه مدرن، مدال طلا را به‌دست آورد. اولین مدال طلای مصر، در المپیک پاریس به‌دست آمد. این دومین مدال المپیکی است که الجندی پس از مدال نقره المپیک 2020 توکیو به‌دست می‌آورد. مدال طلای الجندی، سومین مدال مصر در المپیک پاریس بود که پس از برنز محمدالسید در شمشیربازی و نقره سارا سمیر در وزنه‌برداری است.

گفتنی‌است، در المپیک 2004 آتن، مصر پنج مدال گرفت که شامل یک طلا در وزنه‌برداری بود. در المپیک 2008 پکن، مصر فقط یک‌مدال برنز گرفت و در سایر رشته‌ها سراسر ناکام بود. در المپیک 2012 لندن که اولین المپیک بعد از تحولات مصر بود، ورزش این کشور دو مدال نقره و دو برنز کسب کرد. همچنین در المپیک ریو 2016، این کشور موفق به کسب چهار مدال برنز شد که نکته قابل‌توجه بازهم ناکامی در کسب مدال طلا برای مصری‌ها بود. در المپیک 2020 توکیو، اما بهترین عملکرد تاریخ ورزش این کشور رقم خورد.

جایی‌که آنها شش‌ مدال کسب کردند که یکی از آنها مدال طلا بود. قیاس آماری کلی هم چنین است که مصری تا پیش از سال 2011 مجموعاً شش مدال کسب کرده بود، اما بعد از سال 2011، ورزش این کشور 16 مدال را از سوی ورزشکاران به‌ثبت رساند. ازسوی‌دیگر، انقلاب تونس که بر پایه آزادی‌های فردی و اجتماعی شکل گرفت، تاثیر بسزایی در ورزش نگذاشت. تونسی‌ها قبل از 2011 در مسابقات المپیک، 9 مدال کسب کرده بودند و بعد از 2011 هم همین تعداد مدال را کسب کردند.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید