سیارهای آبی با بارانی از شیشه مذاب
سیاره فراخورشیدی HD ۱۸۹۷۳۳b در فاصله ۶۳ سال نوری از زمین، با وجود ظاهر آبی شبیه زمین، یکی از خشنترین محیطهای شناختهشده در فضا را دارد؛ جایی که بادهایی با سرعت هزاران کیلومتر در ساعت میوزند و بارانی از ذرات شیشه مذاب در جو آن میبارد.
به گزارش هممیهن آنلاین به نقل از خبرآنلاین، سیاره فراخورشیدی HD 189733b که در فاصله حدود ۶۳ سال نوری از زمین قرار دارد، از دور به رنگ آبی عمیق دیده میشود؛ رنگی که در نگاه نخست یادآور سیاره زمین است. با این حال بررسیهای اخترشناسان نشان میدهد شرایط این سیاره بسیار خشن و کاملاً متفاوت با زمین است.
دمای بخش رو به ستاره این سیاره به بیش از هزار درجه سانتیگراد میرسد و اختلاف دمای قابل توجه میان سمت روز و شب، بادهایی سهمگین با سرعتی نزدیک به ۷ هزار کیلومتر بر ساعت ایجاد میکند. در چنین شرایطی، ذرات سیلیکاتی موجود در جو سیاره به قطرات شیشه مذاب تبدیل میشوند و بهجای باران معمولی، بارانی از شیشه در جو آن شکل میگیرد؛ بارانی که به دلیل شدت بادها به صورت افقی در جو سیاره حرکت میکند.
این سیاره در سال ۲۰۰۵ توسط گروهی از اخترشناسان به سرپرستی «فرانسوا بوشی» در رصدخانه اوت-پروانس فرانسه کشف شد. جرم و اندازه آن تقریباً مشابه سیاره مشتری است، اما فاصلهاش از ستاره میزبان بسیار کمتر است؛ بهطوری که تنها در حدود ۴.۶ میلیون کیلومتری ستاره خود قرار دارد و هر ۲.۲ روز زمینی یک بار مدارش را کامل میکند. نزدیکی شدید به ستاره باعث شده این سیاره دچار «قفل گرانشی» شود؛ یعنی یک سمت آن همواره رو به ستاره و سمت دیگر در تاریکی دائمی قرار دارد.
رنگ آبی این سیاره نیز برخلاف زمین، به دلیل وجود اقیانوسها نیست. دانشمندان با استفاده از دادههای تلسکوپ فضایی هابل و روش «طیفسنجی خسوف ثانویه» توانستند نور بازتابی سیاره را از نور ستاره میزبان جدا کنند. بررسیها نشان داد جو این سیاره نور آبی را چند برابر بیشتر از نور قرمز بازتاب میدهد؛ پدیدهای که احتمالاً ناشی از پراکندگی نور توسط ذرات ریز سیلیکات معلق در جو است.
HD 189733b در دسته سیارات موسوم به «مشتریهای داغ» قرار میگیرد؛ غولهای گازی بزرگی که بسیار نزدیک به ستارههای خود میچرخند. این سیاره به دلیل نزدیکی نسبی به زمین و درخشش ستاره میزبان، به یکی از پرمطالعهترین سیارات فراخورشیدی تبدیل شده و دادههای آن به دانشمندان کمک میکند تا ساختار و شکلگیری چنین سیاراتی را بهتر درک کنند.
با وجود شباهت ظاهری رنگ آن به زمین، این سیاره در واقع محیطی بسیار متفاوت و خشن دارد؛ جایی که آسمان آبی آن نه نشانه اقیانوسها، بلکه نتیجه پراکندگی نور در میان ذرات شیشه مذاب در جو داغ سیاره است.