بقای ناتو در بحران/اصرار ترامپ برای تصاحب گرینلند جدیترین تهدید علیه موجودیت پیمان ۸۰ ساله است
روز گذشته سنای آمریکا لایحهای را برای متوقف کردن اقدامات «دونالد ترامپ» رئیسجمهور این کشور علیه گرینلند ارائه کرده است.
روز گذشته سنای آمریکا لایحهای را برای متوقف کردن اقدامات «دونالد ترامپ» رئیسجمهور این کشور علیه گرینلند ارائه کرده است. باوجود آنکه ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند در واکنش به تشدید نگرانیها از اهداف واشنگتن برای خرید این کشور اعلام کرده بود که «این جزیره فروشی نیست»، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا همچنان برای الحاق این جزیره در شمالگان پافشاری میکند. روز گذشته مجلس سنای آمریکا وارد عمل شد و لایحهای را برای متوقف کردن اقدامات ترامپ علیه گرینلند را ارائه کرد.
رئیسجمهور آمریکا بارها گفته است که گرینلند باید بخشی از ایالات متحده شود و دلیل آن را اهمیت راهبردی این جزیره برای امنیت ملی آمریکا و حضور ناتو در شمالگان عنوان کرده است. پیشتر «کرولاین لویت» سخنگوی کاخ سفید هم گفته بود که این «به نفع» گرینلند است که بخشی از آمریکا باشد.
رئیسجمهور آمریکا حالا پس از ونزوئلا، گرینلند را بهعنوان مقصد بعدی در نظر گرفته و بر قصد جدی خود برای خرید گرینلند تأکید کرده است. او همچنین تهدید کرده که گزینه نظامی علیه این جزیره واقع در قطب شمال، روی میز است. او در روز یکشنبه اعلام کرد اگر ما گرینلند را نگیریم، روسیه و چین بر آن سیطره پیدا خواهند کرد و من اجازه آن را نخواهم داد.
این در حالی است که روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در یک نشست محرمانه به مقامهای ارشد آمریکایی گفته است واشنگتن برنامهای برای حمله به گرینلند ندارد و قصد دارد صرفاً آن را از دانمارک خریداری کند. موقعیت استراتژیک این جزیره قطبی بین اروپا و آمریکای شمالی، آن را به مکانی حیاتی برای سیستم دفاع موشکی بالستیک آمریکا تبدیل کرده است. ثروت معدنی آن نیز با اهداف واشنگتن برای کاهش وابستگی به صادرات چین همسو است.
استیون میلر، معاون رئیس دفتر کاخ سفید نیز پیشتر در مصاحبه با سیانان با بیان اینکه موضع رسمی دولت ترامپ این است که «گرینلند باید بخشی از ایالات متحده باشد»، گفت: «هیچکس قرار نیست بر سر آینده گرینلند با ایالات متحده به طور نظامی بجنگد.»
با بالاگرفتن تنشها میان دانمارک و آمریکا، ینس-فردریک نیلسن نخستوزیر گرینلند در اظهاراتی با ابراز تمایل به حفظ وضعیت سیاسی این جزیره تقریباً خودمختار با دانمارک اعلام کرد: «اگر قرار باشد میان دانمارک و ایالات متحده انتخاب کنیم، انتخاب ما دانمارک است.» هرچند که پیشتر کشورهای اروپایی آشکارا مخالفت خود را با تصمیم آمریکا در مورد این جزیره اعلام کردند اما مته فریدریکسن نخستوزیر دانمارک روز سهشنبه آنچه را که «فشار غیرقابل قبول» از سوی «برخی متحدان بسیار نزدیک» خواند، محکوم کرد.
وزارت امور خارجه دانمارک اعلام کرد که نمایندگان دانمارک و گرینلند قرار است با جیدیونس، معاون رئیسجمهور و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در کاخ سفید دیدار کنند. کابینه گرینلند پیشتر در این بیانیه تاکید کرد که تحت هیچ شرایطی نمیتوانیم با خواسته آمریکا موافقت کنیم. ما اقدامات خود را برای دفاع از خاک گرینلند در چارچوب ناتو افزایش خواهیم داد.
خطر درگیری با ناتو
اظهارات ترامپ واکنش رهبران کشورهای اروپایی را در پی داشته است. یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان روز گذشته در بیانیهای اعلام کرد، آینده گرینلند به دست مردمان این جزیره و دانمارک است. در عین حال نتایج تازهترین نظرسنجی به عمل آمده نشان میدهد که اکثر شهروندان آلمان با اقدام متقابل نظامی گرینلند علیه ایالات متحده در صورت حمله نظامی آمریکا به این جزیره موافق هستند.
این نظرسنجی را که مجله آلمانی «استرن» انجام داده نشان میدهد ۶۲ درصد از آلمانیها از اقدام نظامی گرینلند در صورت درخواست دانمارک برای اعمال دفاع چندجانبه (علیه حمله آمریکا بر اساس پیمان ناتو) حمایت کردند.
بهگزارش شبکه خبری الجزیره «این اظهارنظر از سوی مقام ارشد وزارت خارجه آلمان در حالی مطرح شده که رئیسجمهور آمریکا مدام تاکید میکند گرینلند را به هر نحوی تحت تسلط خود درخواهد آورد، آن هم در شرایطی که این منطقه بخشی از خاک دانمارک عضو ناتو به شمار میرود.» دولت گرینلند در بیانیهای اعلام کرد: «ما تحت هیچ شرایطی نمیتوانیم تصمیم آمریکا برای تسلط بر این جزیره را بپذیریم.» در این بیانیه آمده است: «ما تمام تلاشمان را برای تضمین دفاع از سرزمینمان در چارچوب ناتو به کار میگیریم.»
بهگزارش شبکه خبری یورونیوز، کایا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا دو روز پیش در برلین با بوریس پیستریوس، وزیر دفاع آلمان، دیدار و در موارد مختلفی همچون جنگ اوکراین، روابط دوسوی آتلانتیک و موضوع گرینلند به گفتوگو پرداختند. کالاس در یک نشست خبری مشترک در مورد تنش بهوجودآمده در روابط بین اروپا و واشنگتن بر سر موضوع گرینلند به خبرنگاران گفت: «بهرغم آنکه آمریکا یک متحد ضروری (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی) است اما اکنون روابط بین اروپا و آمریکا چون گذشته نیست چراکه گاهی اختلافاتی بین متحدان به وجود میآید اما با این وجود اروپا از روابط دیرینه ۸۰ ساله «فراآتلانتیک» (ناتو) دست نخواهد کشید.»
کالاس و پیستریوس از هرگونه اظهارنظری در مورد اعزام نیروی نظامی به گرینلند خودداری کردند. مارگارت وستاگر، معاون سابق کمیسیون اروپا در ارتباط با قصد دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا مبنی بر تحت کنترل درآوردن گرینلند، در مصاحبه با یورونیوز گفته بود: «چنین اقدامی «جدیترین تهدید علیه موجودیت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی» و اکنون بیسابقه بوده است.»
از سوی دیگر، ژان نوئل بارو، وزیر امورخارجه فرانسه در واکنش به ادعای رئیسجمهور آمریکا درخصوص الحاق جزیره گرینلند تاکید کرد: «ما نمیخواهیم آمریکا این جزیره را صاحب شود یا آن را به خود ضمیمه کند و یا حتی آن را اداره کند.» او در ادامه تاکید کرد که «گرینلند، دانمارک و اتحادیه اروپا و ناتو را انتخاب کرده است.» بارو همچنین اعلام کرد: «تصرف گرینلند برای هدف قرار دادن یک عضو ناتو از سوی عضوی دیگر غیرمنطقی است.»
فرانسه و انگلیس رایزنیهایی با یکدیگر مبنی بر استقرار نیروهای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در گرینلند انجام دادهاند. تئو فرانک، وزیر دفاع بلژیک در اظهاراتی تاکید کرد مسئله گرینلند برای بقای ناتو حیاتی بوده و من از دشمن میخواهم که قدم در مسیر الحاق آن نگذارد.
وزیر دفاع بلژیک همچنین افزود: «از ناتو میخواهم عملیات نظامی در منطقه گرینلند انجام دهد تا قدرت کشنده ما را نشان دهد.» فرانکن، روز چهارشنبه گذشته نیز اعلام کرد که دانمارک، گرینلند، اتحادیه اروپا و ناتو تاکنون هیچ درخواستی برای اعزام نیروهای نظامی بلژیکی در ارتباط با «جاهطلبی آمریکا برای تصاحب این جزیره»، ارائه نکردهاند.
با این حال، رئیسجمهور آمریکا این نگرانیها را رد و تاکید میکند که تصرف گرینلند موجب فروپاشی ناتو نخواهد شد. روته روز دوشنبه گفته بود: «ناتو در جستوجوی راههایی برای تقویت توان دفاعی خود در منطقه قطب شمال است.»
سوئد هم نگران است
ایبا بوش، نخستوزیر و وزیر انرژی و صنعت سوئد با بیان اینکه این کشور ۷ معدن از ۱۷ معادن نادر دنیا را داراست، هشدار داد احتمالاً سوئد به دلیل داشتن ثروت معادن و فلزات، هدف بعدی دولت ترامپ پس از گرینلند باشد.
وی که این اظهارات را در یک نشست خبری عنوان کرده بود، افزود: «معادن و فلزات نادر، عناصر مهم تکنولوژی مدرن محسوب میشوند و اتحادیه اروپا باید بر استقلال خود در این بازار که همواره از مدت زمان طولانی تحت سیطره چین است، بیافزاید. بوش اضافه کرد: «ما باید چگونگی مدیریت این منابع را خودمان تعیین کنیم. میخواهم تسلیم کردن سوئد و سیطره رؤسای جهان از جمله دونالد ترامپ و شیجینپینگ بر این کشور دشوار شود.»
نخستوزیر سوئد تأکید کرد: «ما باید ایده و تفکر حرکت به سمت رادیکالی شدن بیشتر را آغاز کنیم؛ با توجه به اینکه آمریکا اکنون به برخی از کشورها حمله میکند و خواستار سیطره بر هر چیزی است.» همچنین وزیر دفاع سوئد هشدار داد که مواضع دولت ترامپ علیه گرینلند، حالتی از شک و تردید و عدم اعتماد را در ناتو ایجاد کرده است.
گرینلند تا سال ۱۹۵۳ مستعمره دانمارک بود. این جزیره پس از کسب خودمختاری در سال ۲۰۰۹ همچنان بخشی از پادشاهی دانمارک باقی ماند اما اختیار خودگردانی و تعیین سیاستهای داخلی خود را دارد و اکنون جزو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به شمار میآید. ادعاهای ترامپ برای الحاق گرینلند نگرانیهایی را نیز درخصوص ائتلاف ناتو و پیامدهای آن برای اتحاد اعضای آن ایجاد کرده است. این قلمرو نیمهخودمختار دانمارک (یکی از اعضای بنیانگذار ناتو) دارای جمعیتی ۵۷ هزار نفری است و به مدت ۶۰۰ سال بخشی از دانمارک بوده است.
با اینکه گرینلند در دایره قطب شمال بین آمریکا، روسیه و اروپا قرار دارد، آمریکا به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی منحصربهفرد آن بیش از ۱۵۰ سال است که به آن چشم دوخته است. گرینلند همچنین دارای ذخایر غنی از منابع طبیعی مختلف بهویژه مواد معدنی کمیاب ارزشمندی است که در صنعت ارتباطات از راه دور مورد نیاز هستند. همچنین اورانیوم، میلیاردها بشکه نفت دستنخورده و یک منبع عظیم گاز طبیعی نیز از داراییهای این منطقه هستند.
