اسرائیل و فروش اف-۳۵ به ترکیه و عربستان
گفتوگوهای ترکیه و عربستان سعودی برای خرید جنگنده اف-۳۵ از آمریکا همچنان ادامه دارد.
حمید خوشآیند | گفتوگوهای ترکیه و عربستان سعودی برای خرید جنگنده اف-۳۵ از آمریکا همچنان ادامه دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره توافق احتمالی فروش اف-۳۵ به ترکیه، گفت: «ما خیلی جدی داریم به این موضوع فکر میکنیم.»
ترامپ اخیراً نیز در اظهاراتی حمایت خود را از فروش جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی اعلام کرده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که رژیم صهیونیستی بهشدت با هرگونه اقدام آمریکا مبنی بر فروش اف-۳۵ به دو کشور یادشده و هر کشور دیگری در غرب آسیا مخالفت میکند.
انحصار چنددههای رژیم صهیونیستی بر در اختیار داشتن اف-۳۵، این جنگنده را به ابزاری راهبردی تبدیل کرده است که نهتنها امنیت این رژیم، بلکه توانایی آن برای اعمال قدرت و ایجاد بازدارندگی فرامرزی را تضمین میکند. برای چندین دهه، رژیم صهیونیستی فقدان عمق راهبردی خود را با برتری هوایی و دسترسی به پیشرفتهترین جنگنده آمریکایی جبران کرده است.
توانمندیهای رادارگریز، سیستمهای یکپارچه اطلاعاتی و سایر قابلیتهای این جنگنده، به تلآویو این امکان را داده است تا در صورت نیاز، عملیاتی را در عمق سرزمینی هر دشمن احتمالی در منطقه، با حداقل خطر برای خود طراحی و اجرا کند. ازدستدادن انحصار این توانمندی و در اختیار قرارگرفتن آن بهویژه در دست ترکیه و عربستان سعودی که دو رقیب منطقهای رژیم صهیونیستی با توان مالی بالا و بلندپروازیهای ژئوپلیتیکی هستند، به معنای کاهش فاصله کیفی و افزایش هزینه هرگونه اقدام تهاجمی آینده برای این رژیم خواهد بود؛ تمایل و تلاشهای فشرده ترکیه و عربستان سعودی برای انعقاد قراردادهای خرید اف-۳۵ از آمریکا که در صورت تحقق، بدون تردید یک نقطه عطف مهم در تاریخ فروش تسلیحاتی آمریکا در منطقه محسوب خواهد شد.
فروش اف-۳۵ به متحدانی مانند عربستان سعودی که از گزینههای اصلی پیوستن به روند عادیسازی و توافقنامههای ابراهیم به شمار میروند، نشاندهنده تمایل واشنگتن به استفاده از این جنگنده بهعنوان ابزاری برای یکپارچهسازی امنیتی اردوگاه متحدانش نیز محسوب میشود. رژیم صهیونیستی فروش اف-۳۵ به عربستان و ترکیه را یک خطر جدی برای امنیت خود ارزیابی میکند، مگر آنکه آمریکا با سازوکارهای مشخص، برتری هوایی این رژیم را حفظ کند.
در همین چارچوب به نظر میرسد آمریکا تلاش خواهد کرد ضمن فروش این جنگنده به دیگر متحدان منطقهای که در حال حاضر ترکیه و عربستان گزینههای اصلی آن هستند، از طریق کنترل دسترسی به قابلیتهای خاص نرمافزاری و سختافزاری، سیستمهای پشتیبانی و قطعات یدکی، برتری عملیاتی رژیم صهیونیستی را نسبت به سایر دارندگان منطقهای حفظ کند.
این روند اگرچه برتری فنی مطلق گذشته رژیم صهیونیستی را تا حدی تضعیف میکند، اما به واشنگتن اجازه میدهد ضمن پاسخگویی به مطالبات ترکیه، عربستان و سایر متقاضیان اف-۳۵، همچنان رژیم صهیونیستی را بهعنوان پیشرفتهترین و کارآمدترین دارنده این جنگنده در منطقه حفظ کرده و سطحی قابلقبول از امنیت و بازدارندگی این رژیم را تضمین کند.
در نهایت، چه با تضمین و چه بدون تضمین یا هر سازوکار جایگزین دیگر، رژیم صهیونیستی ممکن است برای نخستینبار پس از دههها با کاهش فاصله کیفی تسلیحاتی خود با برخی همسایگان مواجه شود؛ وضعیتی که میتواند پایههای دکترین امنیتی آن، مبتنی بر بازدارندگی از طریق برتری فناورانه مطلق را با چالشهای جدی روبهرو کند.
درعینحال، باید این نکته را نیز در نظر داشت که ورود اف-۳۵ به زرادخانه کشورهای منطقه میتواند به شکلگیری یک مسابقه تسلیحاتی جدید در غرب آسیا که همسو با منافع آمریکا است، دامن بزند و فضای امنیتی منطقه را بیثباتتر کند؛ روندی که ضمن رونق بازار شرکتهای اسلحهسازی آمریکایی، در نهایت به گسترش ناامنی و بیثباتی در منطقه منجر خواهد شد.
