ترامپ و دعوای بنسلمان و بنزاید
خطر تشدید تنش با عربستان سعودی هیچ وقت این قدر جدی نبوده است. ترامپ که برخلاف ادعاهایش بههیچوجه صلحی در خاورمیانه نیاورده، مشخصاً موضوع را به رقابت و دستبالایدست گرفتن شکارچیان وا نهاده است؛ از جمله در میان متحدان خودش.
سپتامبر ۲۰۲۰، پیمان صلحی تحت نظارت ترامپ، بین اسرائیل و امارات متحده عربی امضا شد. این اولین شراکت راهبردی بین اسرائیل و این دولت عربی بود. بهعلاوه، اولین و محکمترین نمونه «پیمانهای ابراهیمی» هم بود، با سه توافق عادیسازی که متعاقبش، بین اسرائیل با بحرین، مراکش و سودان حاصل شد. هیچکدام از آن توافقات، پیشرفتی در حلوفصل اختلافی اسرائیلی - فلسطینی با خود به همراه نداشتند، نه قبل از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، نه بعد از آن. برعکس، شباهتهای فزایندهای از لحاظ مصونیت، بین اسرائیل و امارات برقرار شده، در شرایطی که آنها به شکلی تهاجمی در سراسر خاورمیانه اعمال قدرت میکنند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حتی الگویی با ارجاع از «اسپارت» را به کار بسته که پیش از او، دولت امارات با رهبری محمد بنزاید آن را به کار بسته بود. هیچکدام از این دو رهبر، توجه چندانی به قوانین بینالمللی نشان نمیدهند و این موضوع جدیدی نیست. آنچه تعجبآورتر است این است که یک رهبر عربی میتواند علناً علیه نظر واشنگتن عمل کند و بر این کار مصمم باشد. ترامپ و دولتش خطوط مبهمی درباره این موضوع نشان دادهاند و این تا حدودی توضیح میدهد چرا به نظر میرسد که اینطور رفتار امارات را میپذیرند.
در ماه مه، بنزاید قول داد در فاصله ۱۰ سال، 1/4 تریلیون دلار سرمایهگذاری در آمریکا کند. بهعلاوه، یکی از برادرانش هم ۲ میلیارد دلار در یک استارتآپ رمزارز سرمایهگذاری کرد که ترامپ و سه پسرش درست قبل از انتخاب دوباره او به ریاستجمهوری بنا کرده بودند. رئیسجمهور آمریکا، در ماه اکتبر در مصر، با یکی از برادران همتای اماراتیاش دیدار کرد و مشتاقانه درباره آن دیدار چنین گفت: «کلی پول نقد. پول نقد نامحدود.»
اما نرمش ایالات متحده نسبت به امارات حالا در تضاد با خواستههای عربستان سعودی است. زمانی بود که بنزاید، متولد ۱۹۶۱، مرشد محمد بنسلمان، متولد ۱۹۸۵ دیده میشد اما آن روزها به نظر مدتهاست تمام شده است. یمن کانون این تنشهای فزاینده بین عربستان و امارات شده است. عربستان سعودی بعد از آشتی ۲۰۲۳ خود در ماه مارس با ایران، با حوثیها تماس گرفت و این باعث شد امارات حمایت خود را از جداییطلبان جنوب تشدید کند. جنگ در غزه تلاشها برای حلوفصل درگیری یمن را در تعلیق قرار داد، در شرایطی که حوثیها از حماس حمایت کردند و اقدامات تلافیجویانه اسرائیل و آمریکا، شمال یمن را هدف گرفت.
جداییطلبان حامی امارات، دولت حامی سعودی را از عدن اخراج کردند و کنترل ۶۰۰ کیلومتر از مرز با عربستان سعودی را در اختیار گرفتند. بنسلمان خواستار عقبنشینی جداییطلبان شد اما بنزاید به نظر بیشتر پذیرای این بود که ببیند یمن جنوبی جدید، وارد «پیمانهای ابراهیمی» با اسرائیل شود، در اقدامی مشابه بهرسمیتشناختن جداییطلبان سومالی در سومالیلند. متعاقب این، عربستان سعودی در دو جبهه با چالش جداییطلبان مورد حمایت امارات مواجه است: مرز زمینیاش با یمن و مرز دریاییاش با سودان.
انفعال دولت ترامپ، عربستان سعودی را قانع کرده است ابتکار عمل را به دست گیرد، این بار در یمن. روز ۳۰ دسامبر، نیروهای سعودی محموله تسلیحات امارات را که برای جداییطلبان یمن میرفت، منهدم کردند. ابوظبی که در ۲۰۱۹ بیشتر نیروهایش را از یمن عقب کشیده بود، تصمیم گرفت مشاوران و فرماندهانش را که هنوز در یمن در کنار جداییطلبان کار میکردند، برگرداند؛ با این حال، جداییطلبان حاضر نشدند از قلمروهایی که اخیراً تصرف کردهاند خارج شوند و این باعث حملهای از سمت سعودیها شد که ۲۰ نفر را کشت.
خطر تشدید تنش با عربستان سعودی هیچ وقت این قدر جدی نبوده است. ترامپ که برخلاف ادعاهایش بههیچوجه صلحی در خاورمیانه نیاورده، مشخصاً موضوع را به رقابت و دستبالایدست گرفتن شکارچیان وا نهاده است؛ از جمله در میان متحدان خودش.
