خلاقیت و خربزه!

از سالیانی نه چندان دور خاطره شیرین همکاری با یک استاد روزنامه‌نگاری در ذهن و جان من نشسته که نکاتی را با دوستان در میان می‌گذاشت و از جمله وقتی نوشته و گزارشی مبهم بود به طعنه می‌گفت: " مگر جدول کلمات متقاطع طراحی یا حل می کنی؟"- نام آقای قاضی زاده را هم بیاورم تا این نقل مستندتر باشد.

خبر برگزاری "نخستین شورای سیاست گذاری رویداد ملی صنایع خلاق مانوین" را که خواندم به یاد همان سخن افتادم چون هر قدر جست‌و‌جو کردم ندانستم مرادشان از مانوین چیست؟ سرواژه است یا نام مکان؟ هر چه حروف اول کلمات را کنار هم قرار دهیم از آن "مانوین" درنمی‌آید.در هیچ یک از گزارش نشست در رسانه‌های متعدد مجازی هم معنی کلمه توضیح داده نشده است.

صنایع خلاق البته به فعالیت هایی اطلاق می شود که ماده خام و اولیه آن خلاقیت و سرمایه فکری باشد اما همین را هم توضیح ندادند و فرض بر این بوده که همه می‌دانند. به زبان ساده تر: فعالیت های فکری و فرهنگی و هنری که بتوان با آن پول درآورد.

با صرف قریب یک ساعت وقت و مطالعه و انطباق گزارش های مختلف آنچه دستگیر مخاطب می شود این است که قرار است چند ماه دیگر جشنواره یا نمایشگاهی با همین عنوان ( مانوین/ صنایع خلاق) در اصفهان برگزار شود و در آن به برگزیدگان جوایزی با مبلغ دو میلیارد تومان اهدا کنند.

احتمالا مخاطب این نوشته خواهد گفت: اگر جشنواره مناسب و نوینی باشد و جایزه هم بدهند چه اشکالی دارد؟ اشکالی ندارد اما اولا کاش به زبان ساده‌تر صنایع خلاق و مانوین را توضیح دهند یا خود خبرنگاری که گزارش را نوشته چنین کند.

ثانیا مرور سرسری مقالات منتشره دربارۀ شرکت‌های خلاق - شرکت هایی که جوهره رشد آنها خلاقیت و نوآوری فکری است- نشان می‌دهد رشد و توسعۀ آنها درگرو تحقق 4 فقره است. اول سرمایه. این سرمایه را قرار است کی تأمین کند؟ سرمایه اولویت دارد یا جایزه؟ دومی مهارت کارآفرینی است. این مهارت را کجا یاد می دهند؟ در آموزش و پرورش که وزیر آن هر چند روز یک بار مصاحبه و درباره سه موضوع - منع دریافت شهریه حین ثبت نام، حضوری یا مجازی بودن امتخانات نهایی و تأثیر معدل پایه 11 در کنکور - صحبت می کند و آنچه از آن خبری نیست مهارت کارآفرینی است؟ البته دانشگاه تهران در خیابان 16 امیرآباد یک مهد کودک داشت که چند سالی است به دانشکده کارآفرینی بدل شده و به یمن حضور آن نام میدانک ایثار در همان حوالی هم به کارآفرینی تغییر یافته است.

نیاز سوم زیرساخت هاست و چون صحبت از اقتصاد دیجیتال و هنر دیجیتال است و کسب و کارهای خلاق قاعدتا ربط وثیقی با اینترنت بین الملل دارد در حالی که در شورای سیاست گذاری هیچ مقامی از وزارت ارتباطات عضویت ندارد و چهارمی که از همه قابل تأمل تر است قوانین مالکیت فکری و مشخصا کپی رایت است. به بیان دیگر بدون شرط لازم (کپی رایت) چگونه می خواهیم صنایع خلاق را رشد دهیم.اگرچه نمی دانم 2200 شرکت خلاق چگونه بدون کپی رایت فعالیت می کنند.

باری، به خبر بازمی گردیم. بد نیست ببینیم اعضای شورای سیاست گذاری رویداد ملی صنایع خلاق مانوین چه کسانی هستند و جایی که صحبت از فرهنگ و هنر است قرار است چگونه سیاست گذاری شود و در رویداد ملی نقش بخش خصوصی و کارآفرینان چیست؟

سمت ها و اسامی 9 عضو اصلی این شورا که هر یک در نشست دیروز نطق کوتاهی هم ایراد کردند برای پاسخ پرسش بالا کفایت می کند:

- معاون علمی ریاست جمهوری (حسین افشین)

- وزیر میراث فرهنگی و گردشگری ( صالحی امیری)

- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ( عبدالحسین خسروپناه)

- رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران ( صمد حسن زاده)

- رییس مرکز راهبری ستادهای توسعۀ اقتصاد دانش بنیان در مهاونت علمی ( عبدالحسین بهرامی)

- معاون رییس جمهوری در امور مناطق روستایی و محروم ( عبدالکریم حسین زاده)

- سخنگوی دولت ( خانم فاطمه مهاجرانی)

- معاون امور زنان ریاست جمهوری ( خانم زهرا بهروز آذر)

- رییس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی معاونت علمی ریاست جمهوری ( اصغر نورالله زاده)

یک نگاه سریع به اسامی و مناصب نشان دهندۀ اوج بی اعتمادی به بخش خصوصی است تا جایی که یگانه نماینده بخش خصوصی در آن رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران است و می دانیم بعد از ماجراهایی که بر سر سلف ایشان ایجاد شد عملا رییس اتاق بدون هماهنگی با بیرون بخش خصوصی انتخاب نمی شود و تازه جناب صمد حسن زاده در صنعت کاشی فعال‌اند و قصه صنایع خلاق جداست. کدام یک از اعضای شورا در حوزه هنرهای دیجیتال تخصص یا پیشینه دارد؟

این یادداشت کامل نیست اگر به سخنان اعضا اشاره نشود:

- افشین: حضور نهادهای عالی در این شورا نشان می دهد چقدر موضوع مهم است.

- آذر: مانوین، پنجره جدید و مسیر ورود محصولات خلاقانه به خانه های ایرانیان است.

- استاندار اصفهان: این استان در صنایع خلاق الگوست.

- خانم مهاجرانی: مانوین مصداق تاب آوری است. هم حضور مردم در خیابان‌ها و هم قنات از مصادیق خلاقیت ایرانیان است.

- خسروپناه: سند ملی صنعت فرهنگی اسباب بازی بستر مناسب صنایع خلاق است.

- صالحی امیری: صنایع خلاق، ابزار خلق ثروت و انتقال و توسعه صادرات است.

این همه مقدمات و تمهیدات و اشارات و تشریفات در حالی است که مشخص نکردند اگر همین حالا یکی بخواهد کسب و کار خلاق راه بیندازد به کجا باید مراجعه کند و آن صندوق و معاونت علمی چه قدر کمک می کنند و چه تضمینی وجود دارد که بودجه ها صرف طرح‌های صوری با این عنوان نشود؟

همچنین حیف است که از گوینده و تنظیم کننده خبر بپرسیم این جمله که آقای نورالله زاده گفتند به زبان شیرین پارسی یعنی چه؟ عین فرمایش ایشان: " استفاده از فناوری NFT در صنایع خلاق ضروری است تا بتوان آنها را توکنایز کرد.این امر باید در شورای عالی انقلاب فرهنگی سیاست گذاری و تصمیم گیری شود."

در این که باید به شرکت های خلاق بها داد تردیدی نیست. شرکت هایی که جوهرۀ رشد آنها خلاقیت و نوآوری برای ارایه محصولات و خدمات جدید و مدل های نوین کسب و کار باشد. اما با جمعی از مدیران و صاحب منصبان دولتی؟

راستی، منظور از رویداد ملی چیست؟ ملی دو جا کاربرد دارد. یکی در مقابل دولتی و وقتی منافع آن متوجه همگان باشد در حالی که پیداست عامه از چند و چون مانوین زیاد سر در نمی آورند و جای دوم وقتی خلع ید شده باشد. مثلا ملی شدن صنعت نفت به معنی خلع ید از شرکت نفت ایران و انگلستان. یا بانک ملی که بعد از خلع ید از بانک ایران و انگلیس شکل گرفت یا تلویزیون ملی ایران که در پی خلع ید از ثابت پاسال تاسیس شد. مانوین از کجا خلع ید کرده است؟

اگر هم قرار بر حضور گسترده مقامات دولتی است وقتی صحبت از هنر دیجیتال است چرا وزیر فرهنگ نیست؟ غیر از وزارت فرهنگ کدام وزارتخانه معاونت هنری دارد؟ در حالی که صنایع خلاق با فعالیت‌های دانش بنیان مبتنی بر حوزه فرهنگ و هنر شناخته می شوند و قاعدتا باید در خدمت تولید ارزش افزوده اقتصادی و درآمد زایی از کپی رایت باشند که به فقدان آن اشاره شد. یا وزیر ارتباطات در حالی که صحبت از هنرهای دیجیتال است.

غرض مته به خشخاش گذاشتن نیست. هدف این است که در وضعیت کنونی که مردم در تأمین مایحتاج اولیه مانده اند و کثیری کاسه " چه کنم" در دست گرفته‌اند پاره ای رفتارها و گفتار هل مصداق آن ضرب المثل نباشد که " فکر نان باش که خربزه آب است" و اتفاقا خویش‌کاری یا وظیفۀ این رویداد همین است که به خلق‌الله نشان دهد خربزه می‌تواند نقش نان را هم ایفا کند منتها برای همه مخاطبان نه برای آگاهان از فوت و فن پیچ و خم های اداری‌.

حاصل این کلنجار فکری البته این است که در جدول کلمات متقاطع نخستین شورای سیاست‌گذاری رویداد ملی صنایع خلاق بتوانیم کلمۀ ۶ حرفی "مانوین" را در۶ خانه قرار دهیم و این خود خلاقیت کمی نیست!

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید