انتخابات سرنوشت‌ساز در ارمنستان

انتخابات پیش رو در ارمنستان احتمالاً به دولت فعلی فرصتی برای انعقاد پیمان صلح با آذربایجان و تعمیق روابط با غرب خواهد داد، اما اهرم اقتصادی ریشه‌دار روسیه و مقاومت بالقوه روسیه در برابر بازنگری‌های قانون اساسی ارمنستان می‌تواند بحران سیاسی را تسریع کرده و تلاش‌های ارمنستان برای جدا شدن از نفوذ روسیه را مختل کند.

روز 7 ژوئن، ارمنستان اولین انتخابات پارلمانی خود را از زمانی که آذربایجان کنترل کامل منطقه قره باغ کوهستانی را در سال 2023 به دست گرفت، برگزار می‌کند. نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان و حزب قرارداد مدنی وی، مبارزات انتخاباتی خود را با هدف «کنار گذاشتن بی‌هویتی تاریخی به نفع امنیت مرزهای بین‌المللی به رسمیت شناخته شده این کشور، نهایی کردن توافق صلح با آذربایجان، و عادی سازی روابط اقتصادی با اتحادیه اروپا و ترکیه، انجام داده‌اند.

چالش‌های انتخاباتی پاشینیان از محبوبیت پایین او و فشار گروه‌های اپوزیسیون طرفدار روسیه و گروه‌های ناسیونالیست - به ویژه ائتلاف ارمنستان قوی با حمایت الیگارش ارمنی-روسی ساموئل کاراپتیان، و ائتلاف ارمنستان به ریاست رابرت کوچاریان، رئیس‌جمهور سابق سرچشمه می‌گیرد، که هر دو دولت پاشینیان را به به خطر انداختن حاکمیت ملی متهم کرده‌اند.

اگرچه که نظرسنجی در ارمنستان اغلب قابل اعتماد نیست، اما نظرسنجی‌های اخیر نشان می دهد که حزب قرارداد مدنی نسبت به احزاب مخالف برتری شکننده‌ای دارد، اگرچه درصد زیادی از رای دهندگان هنوز بلاتکلیف هستند.

پیش از رای گیری، روسیه فراتر از هشدارهای شفاهی اقدام به ترتیبات اقتصادی تنبیهی علیه ارمنستان، از جمله محدودیت‌های واردات، تاخیر در مرزها و کمپین‌های دیس‌اینفورمیشن برای تضعیف پاشینیان طراحی شده‌اند، کرده‌است. پایتخت های اروپایی هم حمایت دیپلماتیک و مالی از دولت پاشینیان را افزایش داده اند.

در صورت انتخاب مجدد، پاشینیان روند تغییر راهبردی ارمنستان به سمت غرب را تسریع می‌بخشد و همه پرسی قانون اساسی را برای نهایی کردن معاهده صلح با آذربایجان دنبال می‌کند، اگرچه عدم موفقیت در همه پرسی می تواند روند صلح را فلج کند و بار دیگر آذربایجان را مجبور به اجرای سیاست‌های تهاجمی کند.

اگر حزب قرارداد مدنی دوباره اکثریت پارلمان را به دست آورد، دولت پاشینیان ادعا خواهد کرد که یک اقبال عمومی روشن برای پیشبرد همه‌ءپرسی قانون اساسی برای حذف بندی که خواستار اتحاد ارمنستان و قره باغ کوهستانی است و پیش نیاز باکو برای یک معاهده صلح نهایی است، بدست آورده است.

 این همه پرسی احتمالاً در سال 2027 برگزار می شود و با رای گیری همزمان در مورد ادغام اتحادیه اروپا همراه می‌‌شود تا با اعمال نفوذ گسترده احساسات طرفدار اتحادیه اروپا، مقاومت داخلی در برابر تغییرات قانون اساسی را خنثی کند. با این حال، با توجه به اینکه تغییرات قانون اساسی مورد نیاز عمیقاً با میراث آسیب زای رخدادهای اخیر در قره‌باغ کوهستانی عجین شده است، این ابتکار احتمالاً جناح‌های محافظه کار و ملی‌گرا در ارمنستان را بسیج می‌کند و باعث قطبی‌شدن حاد سیاست داخلی در ارمنستان می‌شود.

 اگر رای دهندگان در نهایت اصلاحات را در صندوق رای رد کنند، روند عادی سازی منطقه ای متوقف خواهد شد و ایروان را از پیشرفت دیپلماتیک مورد نیاز برای تضمین سرمایه گذاری های زیرساختی غرب و باز کردن مرز زمینی با ترکیه محروم می کند.

در داخل کشور، شکست پاشینیان در انتخابات می‌تواند جناح‌های اپوزیسیون ملی‌گرا را جسارت کند و احتمالاً موضع حدود 100000 ارمنی آواره قره‌باغ را تقویت کند. اگرچه پاشینیان از نظر قانونی در قدرت باقی می‌ماند، اما سقوط مأموریت سیاسی اصلی او - نهایی کردن یک معاهده صلح - دولت او را از نظر سیاسی فلج می‌کند و احتمالاً باعث ایجاد بحران مشروعیت می‌شود. علاوه بر این، متوقف شدن روند صلح ارمنستان را از نظر نظامی آسیب پذیر خواهد کرد، زیرا به نظر می رسد باکو فاقد یک طرح احتمالی دیپلماتیک برای شکست همه پرسی است و آذربایجان احتمالاً برای گرفتن امتیازات بیشتر به اجبار نظامی محلی متکی خواهد بود.

تداوم محوریت ارمنستان به عنوان حامی سیاست‌های اتحادیه اروپا در دوران پاشینیان همچنین خطر انتقام‌جویی بیشتر از سوی روسیه را به همراه خواهد داشت. این امر می‌تواند انحصارات انرژی و ریلی این کشور را برای تضعیف خودمختاری استراتژیک و اتصال منطقه‌ای این کشور به سلاحی در دستان روسیه تبدیل کند. در صورت انتخاب مجدد، پاشینیان احتمالاً به دنبال تعدیل موقعیت ژئوپلیتیکی ایروان و ترمیم روابط گسسته با مسکو خواهد بود تا مانع از رکود اقتصادی بیشتر فراتر از محدودیت‌های وارداتی شود. این بدان معناست که در حالی که دولت پاشینیان ممکن است خروج ارمنستان از سازمان پیمان امنیت جمعی را رسمی کند، از بیرون راندن پایگاه نظامی 102 روسیه در گیومری برای جلوگیری از گسست کامل دوجانبه خودداری خواهد کرد. این کشور همچنین به دنبال حفظ عضویت ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) به رهبری روسیه است، با اذعان به اینکه پیوستن واقعی به اتحادیه اروپا یک چشم انداز دور باقی مانده است.

 با این حال، اگر این تلاش‌ها نتواند کرملین را راضی کند، یا اگر یک مأموریت مجدد، پاشینیان را جرأت دهد که از تعادل دیپلماتیک خودداری کند، انتقام‌جویی روسیه می‌تواند به سرعت تشدید شود. اقدامات اولیه می تواند شامل آزار و اذیت و اخراج هدفمند کارگران مهاجر ارمنی در روسیه برای خفه کردن جریان های حواله باشد. مسکو همچنین می‌تواند انحصار انرژی خود در ارمنستان را از طریق افزایش شدید قیمت گاز به سلاح تبدیل کند. در پاسخ، ایروان ممکن است تهدید به ملی کردن زیرساخت گاز کشور کند، اگرچه این اقدام کمبود عرضه را تشدید خواهد کرد، زیرا ارمنستان تولید گاز داخلی مستقلی ندارد. اگر مسکو توافقات دوجانبه انرژی را نقض کند، پاشینیان همچنین می تواند با محکوم کردن معاهده ای که استقرار پایگاه نظامی 102 روسیه در شهر ارمنستان گیومری را رسمیت می دهد، تلافی کند. حتی اگر هر دو طرف بتوانند از چنین تنش جلوگیری کنند، مسکو نیازی به متوسل شدن به اقدامات شدید برای تضعیف ایروان نخواهد داشت. در عوض، می‌تواند با استفاده از حقوق امتیاز روسیه بر شبکه ریلی این کشور، که مسکو از واگذاری آن امتناع می‌کند، منفعلانه ارمنستان را خراب کند. این انحصار راه‌آهن به روسیه حق وتو می‌دهد تا ارمنستان در پروژه مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی (TRIPP) تحت حمایت ایالات متحده قرار گیرد، و آن را به شریانی کاهش می‌دهد که از سرزمین اصلی آذربایجان با منطقه آن در نخجوان پل می‌کند و در نتیجه جاه‌طلبی ارمنستان برای تبدیل شدن به یک شرکت‌های غربی با زیرساخت‌های ترانزیت منطقه‌ای را فلج می‌کند.

پیروزی نیروهای اپوزیسیون طرفدار روسیه، اگرچه بعید است، می‌تواند روند صلح با آذربایجان را متوقف کند و مسیر اروپایی‌پرستانه ارمنستان را معکوس کند و باعث آشفتگی داخلی شود. علیرغم کمپین مداخله تهاجمی مسکو، احزاب اپوزیسیون طرفدار روسیه به دلیل پراکندگی، عدم محبوبیت طولانی و بسیج احتمالی پاشینیان از منابع اداری، بعید به نظر می رسد که در انتخابات پیروز شوند. اگرچه آنها می توانند بهتر از حد انتظار عمل کنند، اما بعید است که این احزاب به آستانه 52 درصدی که برای حکومت به تنهایی لازم است برسند. و حتی اگر این کار را انجام دهند، تشکیل یک ائتلاف باثبات به دلیل عدم محبوبیت عمیق کوچاریان، چالش برانگیز خواهد بود، که احتمالاً دیگر چهره های اپوزیسیون را از اتحاد با او باز می دارد. با این وجود، اگر مشارکت بالای رأی دهندگان نشان دهد که بسیاری از رأی دهندگان بلاتکلیف واقعاً حامیان «خجالتی» اپوزیسیون بودند، احزاب طرفدار روسیه مسیر باریکی را برای رسیدن به قدرت حفظ می کنند. در صورت تحقق این سناریو، دولت اپوزیسیون احتمالاً روند صلح با آذربایجان را به حالت تعلیق در می آورد و مجدداً به تعهدات ارمنستان در سازمان پیمان امنیت جمعی متعهد می شود. چنین تغییر ژئوپلیتیکی با احساسات عمومی طرفدار اروپا تضاد خواهد داشت و احتمالاً باعث ناآرامی های داخلی و بن بست سیاسی گسترده می شود.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید