پشت پرده بازارِ سیاه وام در ایران

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از اقتصادنیوز، رکود، کاهش فروش، کاهش ارزش ریال، افت قدرت خرید و افزایش هزینه‌های زندگی باعث شده است که وام، بیش از هر زمان دیگری به یکی از نیازهای اصلی خانوارها و کسب‌وکارهای کوچک تبدیل شود.

بسیاری از صاحبان مشاغل می‌گویند فروش آنها نسبت به سال‌های گذشته کاهش یافته، چک‌های برگشتی بیشتر شده و گردش مالی کسب‌وکارها به شدت افت کرده است. از سوی دیگر خانوارها نیز با رشد هزینه‌های اجاره، درمان، آموزش و معیشت روبه‌رو هستند؛ شرایطی که باعث شده تقاضا برای دریافت تسهیلات و تامین نقدینگی افزایش یابد.

در چنین فضایی، بازار وام تنها به شعب بانک‌ها محدود نمانده است. بررسی‌های خبرنگار اقتصادنیوز نشان می‌دهد همزمان با افزایش نیاز مردم به نقدینگی، شبکه‌ای از واسطه‌ها، شرکت‌ها و موسسات مختلف نیز شکل گرفته‌اند که هرکدام وعده دریافت سریع پول را می‌دهند؛ از وام‌های غیررسمی با چک و سفته گرفته تا فروش ضامن و شرکت‌هایی که در ازای دریافت سهم خود، فرآیند اخذ تسهیلات را تسهیل می‌کنند.

این در حالی است که آمارهای رسمی نیز از افزایش تمایل مردم به دریافت تسهیلات حکایت دارد. در سال‌های اخیر، حجم تسهیلات پرداختی شبکه بانکی به طور مستمر رشد کرده و بخش قابل توجهی از خانوارها و بنگاه‌های کوچک برای تامین سرمایه در گردش یا جبران کسری بودجه خود به وام وابسته شده‌اند. اما در کنار نظام بانکی، اکنون بازاری موازی نیز شکل گرفته که قواعد و هزینه‌های خاص خود را دارد.

وام یک هفته‌ای؛ پول فوری با چک و سفته

یکی از مدل‌هایی که این روزها در فضای مجازی و کانال‌های تبلیغاتی به وفور دیده می‌شود، وام‌های غیررسمی است. در این شیوه، افراد یا گروه‌هایی خارج از شبکه بانکی با دریافت چک و سفته، مبالغی را در کمتر از یک هفته در اختیار متقاضی قرار می‌دهند.

در ظاهر فرآیند ساده است؛ ضامن نیاز نیست و خبری از استعلام‌های طولانی بانکی نیست. اما هزینه این سرعت، سودهای بسیار بالاست. به گفته فعالان این بازار، سود پرداختی برای یک وام ۳۰۰ میلیون تومانی، در یک سال به حدود 648 میلیون تومان می‌رسد. در صورت بروز مشکل در بازپرداخت نیز چک و سفته به اجرا گذاشته می‌شود و عملا امکان چانه‌زنی یا دریافت مهلت وجود ندارد. این مدل بیش از هر چیز بر نیاز فوری افراد به پول تکیه دارد؛ نیازی که گاهی باعث می‌شود متقاضیان بدون توجه به هزینه نهایی، تنها به دنبال دریافت سریع نقدینگی باشند.

ضامن فروشی هم به بازار وام وارد شد!

در کنار وام‌دهندگان غیررسمی، پدیده دیگری نیز در حال گسترش است؛ «ضامن فروشی».

بررسی‌ها نشان می‌دهد برخی موسسات و واسطه‌ها با استفاده از آشنایی خود با فرآیندهای بانکی، ابتدا وضعیت اعتباری افراد را بررسی می‌کنند و سپس به آنها اعلام می‌کنند که امکان دریافت چه نوع وام‌هایی را از کدام بانک‌ها دارند. این افراد در قبال انجام امور اداری و تشکیل پرونده، برای هر یک وام به طور متوسط 5 میلیون تومان کارمزد دریافت می‌کنند.

اما فعالیت آنها به همین جا ختم نمی‌شود. بخشی از این مجموعه‌ها ضامن نیز در اختیار متقاضی قرار می‌دهند. به بیان دیگر، افرادی که امکان معرفی ضامن معتبر ندارند، می‌توانند در ازای پرداخت هزینه (این مورد را در زمان قرارداد و به صورت حضوری اعلام می‌کنند)، از ضامن‌های معرفی شده توسط این موسسات استفاده کنند.

در تماس با برخی از این مجموعه‌ها، وعده دریافت وام ظرف چند روز و بدون دغدغه ضامن داده می‌شود؛ هرچند در نهایت قرارداد اصلی میان مشتری و بانک منعقد می‌شود و این واسطه‌ها صرفا در نقش تسهیل‌کننده بازاری پرسود برای خود به راه انداخته‌اند.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید